محمد بن عبد الله بن عبيد الله بن محمود
426
تحفه خانى ( فارسى )
عليل است بآهستگى فرود آرند تا زيبق فرود آيد و اما اين تدبير پيش حذاق اطبّا در التواى روده و پيچ افتادن در روده كه از باد باشد تجويز كردهاند . ايلاوس و مراد بايلاوس كه مفسر بربّ ارحم است اينست و بعضى اطبّا گمان بردهاند كه ايلاوس آنست كه از جفاف اثقال و خشكى آن در رودها باريك حادث شود علامت آن قى براز است و درو به قوت مسهلى كانه كه بحوالى دوز مىخلند و آن را كه سبب فتق و فرود آمدن رودها بامعا باشد معالجه آن در علاج قيله و فتق مذكور خواهد شد و آنكه سبب درو يبوست ثقل باشد علامت او تقدم تناول اطعمه يابسه است و يا قلت مقدار آن و حرارت غالبه مجففه و اگر سبب او حرارت امعا باشد علامت او شدت عطش است و دوام سوزاك و بوى بد در براز و آن را كه سبب بسيارى تحليل بدنى باشد بسبب بسيارى راه رفتن و حركت كردن و علامت او تقدم اسباب مذكوره است و سبب در آنكه يبوست امعا باشد علامت او غثيان است و عدم براز و علاج آنكه سبب ثقل يابس باشد خوردن جلابست هر صباح از بنفشه ده درم و از ترنجبين پانزده درم بر وجهى كه رسم است ترتيب داده نيم گرم بايد آشاميد و غذا درين مقام ماش مقشر و نخود مقشر با شيرهء مغز بادام و مرغ فربه و شورباى چرب تا امدادى در اجابت طبيعت كند و يا شربت بنفشه بست درم و ترنجبين ده درم فلوس خيارشنبر پانزده درم و يا شيرخشت ده درم درو آب گرم حل كرده بايد داد و از يبوست و اثقال و محجّر آن ازين بايد زعير و تخم حلبه و تخم ترهتيزك از هريك ده درم مجموع در دو رطل آب بايد طبخ